النّبىّ - عليه السلام : يحشر زيد بن نفيل امّة واحدة يوم القيامة . و الأمّة الأم ، من قولهم : هى امّ فلان ، و امّته بمعنى واحد ، و اصل همه من الأمّ باشد و هو القصد . جماعت را ( 1 ) براى آن امّت خوانند كه اجتماع ايشان على مقصد واحد [ باشد ] ( 2 ) و كذا الباقي . و « معروف » فعلى باشد حسن كه صفتى زايد بر حسن دارد امّا بأن يكون واجبا او مندوبا اليه ، يا فريضه باشد يا سنّت . پس امر به معروف [ بواجب ] ( 3 ) واجب باشد ، و امر به سنّت سنّت باشد . و « منكر » قبيح باشد ، و نهى از جمله او واجب باشد براى آن كه ترك همه قبايح واجب است ، و همچنين منع كردن از همه واجب باشد . و « انكار » اظهار كراهت چيز ( 4 ) باشد براى وجهى از وجوه قبح كه در او باشد . و نقيض او « اقرار » باشد ، و آن اظهار قبول چيزى باشد براى آن كه صواب و نكو باشد ، و باتّفاق امر معروف و نهى منكر هر دو واجب است . و بيشتر متكلَّمان بر آنند كه : فرض بر كفايت است ، و مذهب ما آن است كه : فرض بر اعيان است . و بعضى علما گفتند : طريق وجوب انكار منكر عقل است ، براى آن كه چون كراهتش [ واجب ] ( 5 ) باشد ، منع از او واجب باشد . و الَّا تاركش بمنزله راضى باشد به منكر ، و مذهب ما آن است كه : طريق وجوبش سمع [ است ] ( 6 ) و اجماع امّت . و امر معروف و نهى منكر به سه مرتبه باشد : باليد و اللَّسان و القلب ، به دست و زبان و دل ، اگر ممكن باشد به هر سه بكند : هم به دل ، هم به دست ، هم به زبان . اگر به دست نتواند ، به زبان . و اگر به زبان نتواند ، به دل منكر باشد فعل منكر را و ترك معروف را . اگر گويند : استعمال سلاح ( 7 ) در اين باب روا باشد ؟ گوييم : اگر حاجت

--> ( 1 ) . وز : ندارد . ( 2 ) . مج ، وز ، دب : ندارد ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . مج ، وز ، مر : ندارد ، از دب افزوده شد ، ديگر نسخه بدلها : واجب . ( 4 ) . آج ، لب ، فق ، مر : چيزى . ( 6 - 5 ) . مج ، وز : ندارد ، با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 7 ) . دب ، مب ، مر : صلاح .